قبل از ايجاد حقوق كار، تجربه‌اي از دوره حقوق كار فردي ( كارفرمايي )، حقوق كار دولتي و حقوق كار جمعي كه شامل آزادي قراردادي، نظم و عناصر روابط جمعي مي‌شد، مورد بررسي قرار مي‌گرفت.

پيمان دسته جمعي كه از مهمترين اين موضوعات بود به عنوان يك فرايند بعد از آزادي اتحاديه‌هاي كارگري شكل گرفت كه به طور قابل ملاحظه‌اي در بهبود حقوق كار تاثير گذاشت.

خصوصيت مهم اين‌گونه پيمان‌ها در ساختار ويژه آنها است كه به عنوان يك قانون عمل مي‌كنند ( به عبارت ديگر اين پيمان‌ها تمامي افرادي را كه در انعقاد پيمان شركت نداشته‌اند، شامل مي‌شود).

يك طرف اين‌گونه پيمان‌ها ضرورتاً سازمان‌هاي كارگري يا نمايندگان كارگران مي‌باشند و طرف ديگر اين پيمان‌ها كارفرما ( يا يك سازمان كارفرمايي ) مي‌باشد.

به علاوه براي ايجاد هر پيمان دسته جمعي علاوه بر ويژگي‌هاي عمومي ( مثل آزادي تشكل‌ها و شناسايي سنديكاها ) يك مجموعه ويژگي‌هاي فردي نيز لازم است.

در مورد ماهيت پيمان دسته جمعي، سه نظريه وجود دارد كه شامل نظريه‌ قراردادي، نظريه آيين نامه‌اي و تركيبي از اين دو نظريه ( نظريه مختلط ) مي‌باشد.

در بعضي از نظام‌هاي حقوقي ( مثل نظام‌هاي ليبراليستي ) حق مداخله دولت در امور اجتماعي و اقتصادي به عنوان نماينده جامعه، كمرنگ شده و مقررات مربوط به شرايط كار به وسيله مذاكرات جمعي در قالب پيمان‌هاي دسته جمعي شكل گرفته است و دولت فقط به عنوان ناظر مداخله مي‌كند.

پيمان‌هاي دسته جمعي با توجه به محتوا و موضوعاتي كه در بر دارد از كشوري به كشور ديگر متفاوت است. اما در حقوق كار از لحاظ سلسله مراتب، پيمان دسته جمعي در بالاترين مكان قرار دارد و بسيار مؤثر مي‌باشد به شرطي كه طرفين قرارداد در آن پيمان شركت داشته باشند.

پيمان‌هاي دسته جمعي از دو جهت در توسعه حقوق كار مؤثر هستند، از يك طرف پيمان بر قراردادهاي فردي كار تاثير مي‌گذارد ( چرا كه در قراردادهاي انفرادي كار كه كارفرما قبل و يا بعد از پيمان منعقد مي‌كند مقررات پيمان جمعي لازم الاتباع است ) و از طرف ديگر پيمان جمعي بر ايده قانونگذاران در فرايند قانونگذاري تاثير به‌سزايي دارد.

در پيمان‌هاي جمعي به خاطر آن اعتمادي كه كارگران به اتحاديه‌هاي كارگري پيدا مي‌كنند كارگران از استقلال كافي برخوردار مي‌شوند و در نتيجه تعادل لازم بين كارگر و كارفرما برقرار مي‌شود. بنابراين پيمان دسته جمعي به يكنواخت كردن شرايط كار و قانونمند كردن حقوق كارگران كمك مي‌كند. همچنين اين پيمان‌ها باعث ايجاد تفاهم متقابل و مشاركت جمعي در توليد و بهبود شرايط اقتصادي كارگران مي‌شود.

پيمان جمعي وسيله‌اي براي جلوگيري از ايجاد تنش در روابط صنعتي و باعث ايجاد رفاه اجتماعي افراد زيادي از جامعه مي‌شود.

در ايران علي رغم پيش‌بيني قانون كار، به خاطر عدم وجودسازمان‌هاي كارگري قوي، پيمان‌هاي دسته جمعي آن طور كه بايسته و شايسته است توسعه پيدا نكرده است.